پارگی رباط صلیبی و مهم‌ترین علائم آن

پارگی رباط صلیبی یکی از شایع‌ترین و در عین حال نگران‌کننده‌ترین آسیب‌های زانو است که می‌تواند ورزشکار حرفه‌ای یا فرد عادی را خانه‌نشین کند. این آسیب اغلب هنگام پیچ‌خوردگی ناگهانی، توقف‌های سریع یا فرود اشتباه بعد از پرش رخ می‌دهد که با درد شدید، ورم و بی‌ثباتی زانو همراه است. به همین خاطر پارگی رباط صلیبی اگر به‌موقع تشخیص داده نشود می‌تواند به آسیب‌های جدی‌ مثل ساییدگی مفصل و پارگی مینیسک منجر شود. در این مقاله با علائم، روش‌های تشخیص و بهترین راه‌های درمان این آسیب شایع آشنا می‌شوید تا از عوارض طولانی‌مدت آن پیشگیری کنید.

پارگی یا آسیب رباط صلیبی یعنی چه؟

پارگی یا آسیب رباط صلیبی به معنی صدمه دیدن یکی از مهم‌ترین لیگامان‌های داخل زانو است که وظیفه ثابت نگه داشتن مفصل و جلوگیری از جلو رفتن بیش از حد استخوان ساق نسبت به ران را دارد. این آسیب به صورت کشیدگی خفیف، پارگی ناقص یا پارگی کامل بوده و بسته به شدت آن، فرد دچار بی‌ثباتی زانو، محدودیت حرکتی و درد هنگام راه رفتن یا چرخیدن پا می‌شود؛ گاهی حتی یک حرکت ساده غلط هم باعث این مشکل شده و عملکرد طبیعی زانو را مختل می‌کند.

علائم پارگی رباط زانو

پارگی رباط صلیبی به‌طور ناگهانی و پس از یک حرکت اشتباه یا ضربه شدید به زانو رخ می‌دهد و فرد بلافاصله متوجه تغییر غیرعادی در زانوی خود می‌شود البته شدت علائم بسته به میزان آسیب می‌تواند از ناراحتی خفیف تا ناتوانی کامل در راه رفتن متفاوت باشد.

• درد ناگهانی و شدید در ناحیه زانو
• شنیدن یا احساس صدای تق هنگام آسیب
• تورم سریع زانو طی چند ساعت اول
• ناتوانی در ادامه فعالیت یا راه رفتن طبیعی
• احساس خالی کردن یا ناپایداری زانو
• محدود شدن دامنه حرکتی زانو
• درد هنگام خم و راست کردن پا
• ضعف در زانوی آسیب‌دیده

علت پارگی رباط صلیبی

پارگی رباط صلیبی زمانی رخ می‌دهد که فشار ناگهانی و غیرطبیعی به مفصل زانو وارد شود و رباط توان تحمل آن نیرو را نداشته باشد، این آسیب بیشتر در فعالیت‌هایی دیده می‌شود که با حرکات سریع، تغییر جهت ناگهانی یا برخورد شدید همراه هستند از دیگر دلایل بروز آن عبارتند از:

تغییر جهت ناگهانی هنگام حرکت

زمانی که فرد در حال دویدن یا ورزش به‌طور ناگهانی جهت حرکت خود را عوض می‌کند، فشار زیادی به رباط صلیبی وارد می‌شود. اگر عضلات اطراف زانو آمادگی کافی نداشته باشند رباط دچار کشیدگی یا پارگی می‌شود. این حالت بیشتر در ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال و والیبال دیده می‌شود. ضعف عضلانی یا عدم گرم‌کردن مناسب هم احتمال این آسیب را افزایش می‌دهد.

توقف ناگهانی در حین دویدن

ایستادن ناگهانی پس از دویدن با سرعت بالا باعث انتقال ضربه شدید به زانو می‌شود، این فشار رباط صلیبی را تحت کشش غیرطبیعی قرار می‌دهد و آسیب دیدگی را به همراه خواهد داشت. این اتفاق اغلب در ورزش‌های سرعتی یا هنگام تغییر ریتم بازی رخ می‌دهد و هرچه شدت توقف بیشتر باشد، خطر پارگی نیز بالاتر می‌رود.

فرود اشتباه پس از پرش

فرود آمدن نامناسب پس از پریدن، به‌خصوص زمانی که زانو صاف یا به سمت داخل خم شده باشد، یکی از دلایل مهم پارگی رباط صلیبی است. این حالت باعث وارد شدن فشار مستقیم و شدید به ساختار زانو خواهد شد. در چنین شرایطی رباط‌ها نمی‌توانند ضربه را به‌درستی جذب کنند و نتیجه آن آسیب جدی به رباط صلیبی را به همراه دارد.

ضربه مستقیم به زانو

تصادف، زمین خوردن یا برخورد شدید در ورزش‌های پربرخورد پارگی رباط صلیبی را به همراه دارد در واقع وقتی ضربه مستقیم به جلوی زانو یا کنار آن وارد شود، تعادل مفصل از بین می‌رود. توجه داشته باشید که این نوع آسیب همراه با درد شدید و تورم فوری بوده و در بسیاری از موارد هم سایر بافت‌های زانو نیز همزمان صدمه می‌بینند.

ضعف عضلات اطراف زانو

عضلات ضعیف ران و ساق نمی‌توانند به‌خوبی از مفصل زانو حمایت کنند در این شرایط، فشار بیشتری به رباط صلیبی وارد می‌شود. با گذشت زمان و تکرار این فشارها، احتمال آسیب افزایش پیدا می‌کند البته تمرینات تقویتی نقش مهمی در پیشگیری از آن دارد.

راه‌های تشخیصی پارگی رباط صلیبی (ACL)

پارگی رباط صلیبی با علائمی همراه است که بدون بررسی دقیق نمی‌توان درباره شدت آن نظر قطعی داد به همین دلیل، تشخیص درست و به‌موقع نقش مهمی در انتخاب بهترین روش درمان و جلوگیری از آسیب‌های بعدی زانو دارد.

• معاینه بالینی توسط پزشک و انجام تست‌های مخصوص زانو
• بررسی سابقه آسیب و نحوه وقوع ضربه
• تصویربرداری با ام‌آر‌آی (MRI)
• عکس‌برداری با اشعه ایکس برای رد آسیب‌های استخوانی
• سونوگرافی زانو در برخی موارد خاص
• آرتروسکوپی تشخیصی در صورت نیاز به بررسی دقیق‌ مفصل

در ویدیو فوق تست پارگی رباط صلیبی را مشاهده کنید.

00:07

تست پارگی رباط صلیبی

روش‌های درمان پارگی رباط صلیبی

درمان پارگی رباط صلیبی بسته به شدت آسیب، سن بیمار، سطح فعالیت و میزان ناپایداری زانو تعیین می‌شود، برخی افراد با درمان‌های غیرجراحی بهبود می‌یابند در حالی که در موارد شدید جراحی بهترین گزینه است.

درمان‌های غیرجراحی

در پارگی‌های خفیف یا ناقص، استراحت، استفاده از زانوبند و فیزیوتراپی می‌تواند مؤثر باشد، تمرینات توانبخشی به تقویت عضلات اطراف زانو کمک می‌کند تا پایداری مفصل افزایش یابد البته کاهش درد و تورم با استفاده از داروهای ضدالتهاب نیز بخشی از درمان است. توجه داشته باشید که این روش بیشتر برای افراد کم‌تحرک یا سالمندان مناسب است.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی نقش مهمی در روند بهبود دارد چه به صورت مستقل و چه بعد از جراحی. تمرینات تخصصی باعث افزایش دامنه حرکتی، تقویت عضلات ران و بهبود تعادل زانو می‌شود توجه داشته باشید که درمان منظم احتمال آسیب مجدد را کاهش می‌دهد.

جراحی ترمیم رباط صلیبی

در پارگی کامل یا بی‌ثباتی شدید زانو، جراحی توصیه می‌شود، در این روش رباط آسیب‌دیده با پیوند جدید جایگزین می‌شود این جراحی به روش آرتروسکوپی زانو انجام می‌شود که کم‌تهاجمی هم است. دوره نقاهت بعد از عمل چند ماه طول می‌کشد اما در اغلب موارد بیمار به فعالیت عادی برمی‌گردد.

درمان‌های تکمیلی و حمایتی

استفاده از بریس زانو، کنترل وزن و اصلاح سبک فعالیت از عوامل مهم در موفقیت درمان هستند، برخی بیماران از درمان‌های کمکی مانند تمرینات آب‌درمانی نیز سود می‌برند. رعایت توصیه‌های پزشکی روند بهبود را سریع‌ و کامل‌تر می‌کند از همه مهم‌تر صبر و پیگیری در این مرحله بسیار مهم است.

سوالات متداول پارگی رباط صلیبی

در نهایت…

در نهایت می‌توان گفت پارگی رباط صلیبی تنها یک آسیب ساده زانو نیست، بلکه مشکلی است که می‌تواند کیفیت زندگی و توان حرکتی فرد را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد پس تشخیص به‌موقع، انتخاب روش درمان مناسب و انجام اصولی فیزیوتراپی نقش تعیین‌کننده‌ای در بازگشت سلامت زانو دارند. با رعایت نکات پیشگیری، تقویت عضلات و پیگیری درمان، می‌توان خطر عوارض طولانی‌مدت را کاهش داد و به زندگی فعال بازگشت.