جراحی تعویض مفصل شانه چگونه انجام میشود؟
تعویض مفصل شانه جزء روشهای پیشرفته جراحی برای درمان دردهای شدید و محدودیت حرکتی ناشی از آرتروز یا آسیبهای شدید مفصل است که میتواند کیفیت زندگی بیماران را به شکل چشمگیری بهبود ببخشد تا از این طریق توانایی انجام فعالیتهای روزمره بهتر شود اما آیا همه افراد با درد شانه نیاز به این جراحی دارند یا روشهای کمتهاجمیتری هم میتواند مؤثر باشد؟ در این نوشتار به طور کامل در مورد این جراحی صحبت میشود.
چه زمانی نیاز به انجام جراحی تعویض مفصل شانه است؟
جراحی تعویض مفصل شانه زمانی پیشنهاد میشود که درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی یا تزریق مؤثر نباشند و درد یا محدودیت حرکتی زندگی روزمره بیمار را مختل کند. برخی از شرایطی که باعث میشود فرد نیاز به انجام جراحی داشته باشد عبارتند از:
- آرتروز شدید شانه که باعث درد مداوم و کاهش حرکت مفصل شده باشد.
- آسیبهای گسترده یا شکستگیهای پیچیده استخوان شانه که امکان ترمیم مناسب ندارند.
- پارگی شدید تاندون روتاتور کاف همراه با تخریب مفصل شانه
- نکروز یا از بین رفتن بافت استخوانی سر بازو به دلیل کاهش خونرسانی
- درد مزمن و مقاوم به درمان که مانع خواب و فعالیتهای روزانه میشود.
بیشتر بخوانید: علت درد شانه
چه افرادی نباید تعویض مفصل شانه را انجام دهند؟
جراحی تعویض مفصل شانه اگرچه میتواند کیفیت زندگی بسیاری از بیماران را بهبود بخشد، اما برای همه افراد مناسب نیست از جمله ویژگیهای این افراد به شرح زیر است:
- افرادی که دچار عفونت فعال در بدن یا اطراف مفصل شانه هستند.
- بیمارانی که ضعف شدید عضلات شانه دارند چرا که از مفصل جدید پشتیبانی نمیکند.
- افرادی که پوکی استخوان بسیار شدید دارند و استخوان توان نگهداری از پروتز را ندارد.
- کسانی که مشکلات جدی قلبی یا ریوی دارند و تحمل بیهوشی یا عمل جراحی را ندارند.
- بیمارانی که به دلیل شرایط عصبی یا عضلانی قادر به حرکت دادن شانه پس از جراحی نیستند.
- افرادی که همکاری لازم برای انجام تمرینات توانبخشی پس از عمل را ندارند.
انواع روشهای جراحی تعویض مفصل شانه
جراحی تعویض مفصل شانه بسته به شرایط بیمار، میزان آسیب و هدف درمان با روشهای متفاوتی انجام میشود. انتخاب نوع جراحی توسط پزشک بر اساس وضعیت استخوانها، عضلات و نیاز حرکتی بیمار صورت میگیرد. که از مهمترین آنها به شرح زیر است:
تعویض کامل مفصل شانه
در این روش هم سر استخوان بازو و هم حفره گلنوئید در استخوان کتف با پروتز مصنوعی جایگزین میشوند و بیشتر در بیماران مبتلا به آرتروز شدید یا آسیب گسترده مفصل به کار میرود.
تعویض نیمهای مفصل شانه
در این روش فقط سر استخوان بازو با پروتز جایگزین میشود و حفره گلنوئید دستنخورده باقی میماند، توجه داشته باشید که این نوع جراحی برای شکستگیهای شدید سر استخوان بازو میتواند بسیار موثر باشد.
تعویض معکوس مفصل شانه
در این تکنیک جای سر استخوان و حفره گلنوئید برعکس تعویض میشود در واقع برای بیمارانی مناسب است که دچار پارگی شدید تاندونهای روتاتور کاف هستند و عملکرد عضلات به شدت کاهش یافته است.
عمل جراحی پارگی تاندون روتاتورکاف شانه در آقای 44 ساله
تعویض سطحی مفصل شانه
در این روش تنها سطح آسیبدیده استخوان بازو با کلاهک فلزی پوشانده میشود، این نوع جراحی کمتر تهاجمی است و بیشتر در افراد جوان با آسیب محدود به کار میرود.
مراحل جراحی تعویض مفصل شانه
این عمل با جایگزینی بخشهای آسیبدیده استخوان و غضروف با پروتز مصنوعی انجام میشود و میتواند درد را کاهش داده و حرکت شانه را بهبود بخشد، از جمله مراحل انجام آن به شرح زیر است:
آمادهسازی بیمار
در ابتدا بیمار تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی موضعی قرار میگیرد تا حین عمل هیچ دردی احساس نکند، سپس وضعیت بدن بیمار روی تخت جراحی به گونهای تنظیم میشود که جراح دسترسی کامل و ایمن به مفصل شانه داشته باشد.
ایجاد برش
جراح یک برش در جلوی شانه ایجاد میکند تا به مفصل آسیبدیده دسترسی یابد توجه داشته باشید که این مرحله نیازمند دقت بالاست تا بافتهای اطراف از جمله عضلات و تاندونها کمترین آسیب را ببینند.
برداشتن بخشهای آسیبدیده
قسمتهای فرسوده یا شکسته سر استخوان بازو و گاهی بخشی از حفره گلنوئید برداشته میشود، هدف از این کار حذف سطوح معیوبی است که باعث درد و محدودیت حرکتی شدهاند.
جایگذاری پروتز مصنوعی
پروتز شانه که از جنس فلز و پلاستیک پزشکی است در جای مناسب قرار داده میشود توجه داشته باشید که این پروتز بهگونهای طراحی شده تا حرکت طبیعی شانه را تقلید کند و پایداری مفصل را بازگرداند.
بستن محل برش
پس از نصب پروتز، حرکت شانه بررسی میشود تا از عملکرد درست مفصل اطمینان حاصل گردد. در پایان، برش ایجادشده بخیه زده شده و پانسمان مناسب روی محل جراحی قرار داده میشود تا روند بهبودی آغاز شود.
برای دریافت نوبت مشاوره از بهترین جراح شانه در تهران با شماره 09123838809 تماس بگیرید.
مراقبتهای ضروری بعد از تعویض مفصل شانه
مراقبتهای پس از جراحی تعویض مفصل شانه نقش بسیار مهمی در بهبود سریع، کاهش عوارض و بازگشت توان حرکتی دارد اما لازم است تا حتما به درستی رعایت شود. از جمله مهمترین نکات مراقبتی به شرح زیر است:
- استفاده از آتل یا اسلینگ برای ثابت نگه داشتن شانه در روزهای ابتدایی پس از عمل ضروری است تا پروتز در جای خود تثبیت شود.
- مصرف داروهای تجویز شده مانند مسکنها و آنتیبیوتیکها باید دقیق و منظم باشد تا درد کاهش یابد و خطر عفونت کمتر شود.
- شروع فیزیوتراپی طبق دستور پزشک کمک میکند حرکت شانه به تدریج بازگردد و از خشکی مفصل جلوگیری شود.
- از بلند کردن اجسام سنگین و حرکات ناگهانی یا شدید پرهیز کنید تا به پروتز آسیب نرسد.
- مراقبت از زخم جراحی و تعویض پانسمان به موقع باید انجام شود تا خطر عفونت کاهش یابد.
- داشتن تغذیه مناسب شامل پروتئین و ویتامینها به ترمیم بافتها و تسریع روند بهبودی کمک میکند.
جراحی تعویض مفصل شانه خطرناک است؟
جراحی تعویض مفصل شانه به طور کلی ایمن محسوب میشود و در بسیاری از بیماران باعث کاهش درد و بازگشت توان حرکتی میشود. با این حال مانند هر عمل جراحی بزرگ، این روش میتواند با برخی خطرات و عوارض احتمالی همراه باشد که آگاهی از آن برای تصمیمگیری درست اهمیت دارد.
- احتمال عفونت در محل جراحی وجود دارد به همین دلیل نیاز به مراقبت دقیق از زخم است.
- احتمال لخته شدن خون در اندامها وجود دارد به همین دلیل پزشک برای پیشگیری دارو تجویز میکند.
- شل شدن یا جابجایی پروتز در طول زمان میتواند باعث درد یا محدودیت حرکتی شود.
- آسیب احتمالی به اعصاب یا عروق اطراف شانه در حین جراحی امکانپذیر است البته این موضوع خیلی نادر است.
- کاهش دامنه حرکت یا خشکی مفصل در برخی بیماران باقی میماند.
- نیاز به جراحی مجدد در صورت بروز مشکلات طولانیمدت یا فرسایش پروتز وجود دارد.
در نهایت…
جراحی تعویض مفصل شانه راهکاری مؤثر برای کاهش درد و بازگرداندن حرکت در بیماران مبتلا به آرتروز یا آسیبهای شدید شانه است. با انتخاب روش مناسب، رعایت مراقبتهای پس از عمل و پیگیری منظم توانبخشی، نتایج مطلوبی حاصل میشود و کیفیت زندگی بیماران بهبود مییابد. توجه داشته باشید که حتما عمل خود را نزد یک جراح با تجربه انجام دهید تا نتیجه مطلوبی را هم دریافت کنید.
